Sách: Khéo Dụng Tâm - Không Làm Gì Cả

KHÔNG LÀM GÌ CẢ

Chúng sanh do mê nên bị sai lầm, rơi vào các vọng, bất ổn. Tu hành cốt yếu phải giác ngộ, tức nhận lại bản tâm, các vọng tự sạch, dứt mê mờ.

Tâm tánh vô tướng, vốn tự sẵn sáng lâu rồi. Ngộ là trả lại chính nó, bất ngờ sáng ra. Muốn trở lại, phải khéo dụng công khế với tự tánh, mới có lúc bừng ngộ.

Người không thể một nghe liền ngộ thì phải có phương pháp thực hành một cách căn bản, quyết chí dụng công, mới mong tiến đạo. Tuy nhiên, phải khế với tự tánh vô sanh, mới đắc lực. Cụ thể ngay đây, khéo sống về bằng tự tánh giác sáng vô tướng, không mê mờ, không tạo tác, công phu tương ứng, sẽ tiến mạnh.

Nếu hành giả có kinh nghiệm, sẽ quét sạch dấu vết của tâm bằng cách buông thư, bình thường mà không mê, sống thẳng đó, sức giác sáng tự mạnh, thênh thang. Cụ thể, không nghĩ rằng đang tu hay không tu, cũng không phải để mặc kệ hay thư giãn… Tất cả đều không phải, chỉ là buông thư, bình thường để cho tâm không rơi vào dấu vết nào cả; ‘không làm gì cả’ nhưng sáng ngời, không mê, ngay đó tự khế hợp bản tánh, là đang công phu miên mật. Khi thời tiết nhân duyên chín muồi, tánh tự bừng ngộ, mới hay ra, tánh tự vô sanh, đã sẵn vậy từ lâu lắm rồi, không cần làm thêm gì trong đó.

Phần đông chúng ta vì quá nhiệt tâm cho nên khi tu hành muốn phải tu như thế nào đó, phải làm gì đó mới chịu. Nhưng càng như thế thì lại rơi vào tạo tác sanh diệt, càng đi ngược với tự tánh vô sanh vốn sẵn, nên sự tiến bộ còn khiêm nhường, giới hạn.

Hằng ngày nếu phải làm như thế nào đó mới được xem là tu, tất nhiên cũng có những lợi lạc nhất định. Nhưng đó là lúc chúng ta còn khỏe, còn trong điều kiện cho phép thì mới có được những lạc an như vậy. Khi ở vào hoàn cảnh hoặc tình huống quá sức chịu đựng của bản thân, tất cả những kết quả trên đều tan biến, không cứu mình được. Khó khăn hơn, nếu lâm vào trường hợp bị sốc với thành phần thuốc, con người bị bức ngặt; hằng ngày luôn ‘phải làm gì đó, tu như thế nào đó’, công phu ấy lúc này bị vô lực, không thể ứng dụng được. Đây là sự thật và đã có người từng lâm vào tình trạng này. Mới thấy, cách dụng công ‘phải làm gì đó, tu như thế nào đó’ hãy còn nằm trong giới hạn, chưa suốt tột đến chỗ phi thường của đạo lý rốt ráo, chân thật.

Ngược lại, hành giả lúc nào cũng ở vào tâm thể giác sáng rõ ràng, bặt dấu vết, không mê, ngay đó đã vô tác, tức là ‘không làm gì cả’. Lúc này tâm tự trùm khắp, thấy biết tất cả mọi thứ chung quanh đang diễn ra, nhưng lại vượt thoát tất cả. Dụng tâm như thế sẽ không có tướng trạng công phu, nhưng tâm tự rạng ngời, thì chính là hành giả đang tu hành hết sức miên mật. Hằng ngày thực hành như vậy, sẽ quen ‘không làm gì cả’ thì trở lại tự tánh, tức đang tu, tâm lực sẽ rất mạnh, trí tuệ sáng biết hiện tiền. Đến khi lỡ gặp nguy kịch như bị sốc thuốc do dị ứng, bức ngặt, ngạt thở, hành giả đã có lực dụng mạnh, trí tuệ sáng biết và quen ‘không làm gì cả’ đã thuần thục cho nên lúc này cũng ‘không làm gì cả’ như trên, sẽ tự an trong tự tánh chính mình, không cần phải làm thêm gì cả. Đã ở trong tự tánh thì tất cả tự vượt thoát, lặng trong; nhận biết mọi thứ bức ngặt rõ ràng mà do vượt thoát thân tâm này cho nên những khó khăn kia không làm cho hành giả khó chịu. Đến lúc sắp từ giã cõi đời, nếu phải chịu những ép ngặt, đớn đau thì hành giả cũng ‘không làm gì’ như vậy, ngay đó tự an ổn, biết đường đi.

Đặc biệt, với các hành giả không phải trực nhận tự tánh mà dụng công theo cách hàng phục vọng tưởng phiền não để nhận bản tâm, sẽ phải đạt đến chỗ thuần tịnh. Lúc này do chưa ngộ tánh cho nên căn thức sẽ vi tế, sẽ tự biến hiện nhiều tướng không phải do mình chủ động. Nếu cố ‘làm gì đó, tu như thế nào đó’ để vượt qua thì không thể. Nhưng để mặc kệ, không tu thì cũng không tiến thêm. Nếu vị nào có kinh nghiệm trong công phu ‘không làm gì cả’ một cách thực sự, không mong các tướng ấy còn, cũng không cần nó hết, không can thiệp gì trên chúng, chỉ là sáng lại tánh mình thì các biến hiện trên tự mất lúc nào không rõ. Mới thấy, đây là công phu đặc biệt và rất cần thiết.

‘Không làm gì cả’ là một cách dụng tâm chứ không phải lười biếng, hời hợt hay công phu theo kiểu thả tâm lãng đãng, bồng bềnh, trôi nổi. Hành giả phải hết sức khéo léo và có kinh nghiệm trong việc hạ thủ công phu sẽ thực hành được. Chưa thể như thế, sẽ rơi vào tạo tác hoặc ngoan không và nhiều ngã rẽ khác, khó tiến đạo.