Sách: Khéo Dụng Tâm - Vượt Khỏi Năng Lực Cảm Ngộ

VƯỢT KHỎI NĂNG LỰC CẢM NGỘ

Tất cả chúng ta đều sẵn Phật tánh, cũng gọi ông chủ, chân tâm… Bởi vọng tình che khuất cho nên tạm thời bị ẩn, không hiển lộ. Hành giả công phu đắc lực, chợt bừng ngộ, liền đó hay ra.

Song, ngộ tánh không chỉ một lần, mà thường trải qua nhiều lần mới thấu triệt. Hành giả buổi đầu bừng ngộ, hoặc có vị công phu đắc lực nhưng chưa đạt ngộ, sẽ được năng lực tự tánh thôi thúc, khiến tự thấy rạng ngời và thanh tịnh một cách mạnh mẽ lạ thường. Có vị rơi nước mắt, có người cười mãi không thôi, hoặc có hành giả tung tăng nhảy múa… Tất cả đều do sự cảm ngộ buổi đầu, năng lực của tự tâm thôi thúc.

Chỗ tột cùng của đại đạo vốn bình thường, trở lại chỗ như cũ nhưng không một vết mê. Thiền sư Huệ Hồng dẫn lời Thiền sư Triệu Châu: “Hết thảy chỉ như cũ. Các bậc Thánh từ trước không có ai chẳng từ trong chỗ như cũ mà được.”[10] Quý ngài thấu triệt, đồng về trong ấy. Khi hỏi gia phong, Sơ Tổ Trúc Lâm nói: “Áo rách che mây sáng ăn cháo, bình xưa tưới nguyệt tối uống trà”, chính là điền địa này. Bất kỳ một dấu vết nào còn sót lại, đều chưa đạt đến rốt ráo.

Nếu theo năng lực cảm ngộ buổi đầu thôi thúc, hành giả thường làm những việc khác thường, chư vị Tổ đức thường quở là “Cuồng thiền”. Ở giai đoạn này, cũng có nhiều biểu hiện mạnh yếu khác nhau. Có vị không muốn đọc sách, không cần tọa thiền, nhưng vẫn sáng tỏ, rạng ngời. Nhiều vị không còn muốn ngữ nghĩa, chỉ thích tọa thiền, cảm thấy tâm lực mạnh mẽ và hoan hỷ lạ thường… Tất cả đều cho thấy sự tiến bộ đáng khích lệ trong công phu. Tuy nhiên, nếu không phấn phát cầu tiến, không gặp thiện tri thức khai phá, hoặc không biết cách tiến thêm, thời gian sau vẫn thường bị bệnh trong công phu, sanh các chướng ngại và lui sụt.

Hoặc là cho mình đã chứng, sanh ngã mạn, khinh thường tất cả rồi phải chịu các báo chướng. Có người đạt được chút lý giải về diệu lý mà ngỡ mình đã chứng ngộ. Sẽ đến lúc tâm bị loạn động trở lại quá sức tự chủ mới nhận biết. Lúc này đã rơi vào bệnh thiền, phải mất nhiều thời gian và công sức để điều trị rất vất vả. Có vị thích ngồi thiền và chỉ ngồi mới an, xả ra thấy trong người yếu, bất ổn… Và còn nhiều biến tướng khác. Đây là do chấp vào năng lực cảm ngộ mạnh mẽ của buổi đầu rồi cho là đã chứng đắc, không cầu tiến thêm, cho nên dẫn đến bị bệnh trong công phu. Do vậy, chư vị Tổ đức thường khuyên hành giả phải vượt khỏi sự thôi thúc mạnh mẽ của tâm để tiến thêm, không nên được ít cho đã đủ.

Việc tu tập ngộ tâm không ai giống ai. Nhưng tựu trung nằm trong hai khả năng. Hoặc ngay đây nhận thẳng tự tánh. Hoặc tu tập gạn đục khơi trong. Hành giả một nhảy thẳng vào đất thật Như Lai thì không có bất kỳ nghi ngờ và chướng ngại nào trong ấy. Ngược lại, con đường khởi đầu bằng cách hàng phục vọng tâm, tức đã chưa khéo nhận thẳng tự tánh thì thường trải qua các giai đoạn thuần tịnh, sẽ đến lúc năng lực của tâm thôi thúc quá mạnh như vừa nêu trên. Công phu đến đây được coi đã có bước tiến đáng kể. Nhưng không nên bám chấp vào cảnh giới ấy mà phải phát tâm cầu tiến thì mới đạt đến rốt ráo viên mãn.